«ضابط» با یک نگاه عاشقانه ساخته شد؛ روایت واقعیت جامعه کافی نیست

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی گروه سینمایی «هنر و تجربه»، نشست نقد و بررسی فیلم سینمایی «ضابط» به کارگردانی رضا سخایی شامگاه دوشنبه ۲۹ تیر با حضور سازندگان اثر و منتقد مهمان آنتونیا شرکا توسط گروه سینمایی «هنروتجربه» در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد.

تولید فیلم پیش از دریافت پروانه ساخت

در آغاز این نشست رضا سخایی کارگردان اثر درباره ایده فیلم عنوان کرد: ماجرا مربوط به سال ۹۶ است و قصه آن کاملا واقعی و حاصل گفتگوی من با خانمی بود که یک شب در راه سوار ماشین من شد. اتفاقی که درباره این فیلم رخ داد، شاید در سینمای ایران کم‌سابقه بود. برای نخستین بار، من آگاهانه تصمیم گرفتم بدون پروانه ساخت فیلم را بسازم. البته نه با نیت ساخت یک فیلم زیرزمینی، بلکه با این باور که این فیلم باید ابتدا ساخته شود و سپس پروانه آن گرفته شود. دلیلش این بود که وقتی فیلمنامه را روی کاغذ می‌خواندید، یک برداشت داشتید، اما هنگام اجرا اتفاق دیگری رخ می‌داد. چون در اجرا، حس و حال، شیرینی و فضای واقعی کار را می‌بینید. حتی ما هنگام فیلمبرداری، بر اساس اتفاقات و شرایطی که پیش می‌آمد، تغییراتی در کار ایجاد می‌کردیم. یک اتفاق جالب دیگر هم این بود که ما فیلم را گرفتیم و حدود یک ماه بعد، یکی از دوستان که تدوینگر بود، پیشنهاد داد اپیزود دوم را بازنویسی کرده و دوباره بسازیم و این کار انجام شد. به همین دلیل، همچنان باور داشتم که مسیر درستی را انتخاب کرده‌ایم و بهترین راه همین بود که اول فیلم باید ساخته شود و بعد پروانه آن اخذ شود.

وی درباره چالش‌های تهیه این فیلم اظهار کرد: در حین ساخت، ۲ تهیه‌کننده رسمی کاملاً در جریان پروژه بودند. اما پس از پایان تدوین، متأسفانه اتفاقاتی توسط برخی افراد رخ داد که سبب شد این فیلم هفت سال امکان اکران پیدا نکند. در حالی که برخی تصور می‌کنند این فیلم را وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی توقیف کرده بود، اصلاً چنین نبود. ۲ سال پیش خودم برای اکران این فیلم وارد عمل شدم و در نهایت با همکاری آقای شاه‌سواری و آقای زندی کار را پیش بردیم. آنها واقعا بسیار خالصانه همکاری کردند. من با صداقت می‌گویم، حتی یک فریم از فیلم کم نشد و تهیه‌کنندگی را به نام خودم ثبت کردند. اما من برای اینکه عدالت حرفه‌ای را رعایت کنم آقای کوشا دهقان و آقای سعید هاشمی که تهیه‌کننده رسمی و دارای سابقه هستند، معرفی شدند.

وی با اشاره فضا و قصه زنانه فیلم گفت : این فیلم زنانه است. قهرمان فیلم یک زن است و من فراتر از بحث زن و مرد، درباره شخصیت صحبت می‌کنم. در این فیلم چندین شخصیت داریم که در طول داستان دچار تغییر می‌شوند. اما قهرمان این فیلم یک زن است. این فیلم با یک نگاه عاشقانه ساخته شده است، یک قصه دارد و قصه‌اش را روایت می‌کند و اساسا به این فکر نکردم که نگاه آن مردانه است یا زنانه چون مسئله یک فیلمساز این است که قصه‌اش را روایت کند.

فیلمی درباره یک طبقه خاص

در ادامه توماج نورایی یکی از نویسندگان فیلمنامه فیلم نیز اظهار کرد: واقعیت این است که همان‌طور که رضا سخایی گفت، همه‌چیز بر اساس اتفاقی که برای خودش افتاده بود و صدایی که ضبط کرده بود، شکل گرفت. در ابتدا یک لاگ‌لاین نوشته شد و بعد از آن، فیلمنامه گسترش پیدا کرد. قصه به سمتی رفت که از همان مرحله، بازیگران را انتخاب کردیم و تمرین‌ها آغاز شد؛ تمرین‌هایی که در واقع خود رضا با دوستان انجام داد و در همین حین نیز دیالوگ‌ها نیز نوشته می‌شد تا دیالوگ‌ها از جنس آدم‌های قصه و البته بازیگرانی که به آنها جان می‌دادند باشند و به فضای رئال نزدیک‌تر شویم. اما جدای ماجرای آن خانم، باقی ماجرا، درامی بود که ما به قصه اضافه کردیم. در واقع فقط بخش مربوط به نسیم ادبی، متعلق به روایت همان خانم است؛ البته همان بخش را هم با افزودن جزئیاتی گسترش دادیم.

صرف روایت واقعیت جامعه کافی نیست

پس از آن آنتونیا شرکا منتقد سینما بیان کرد: زمانی که برای نخستین بار فیلم را در مراسم رونمایی دیدم، به یاد فیلم «ده» از عباس کیارستمی افتادم هرچند که فیلمساز صادقانه اعلام کرده فیلم «ده» را ندیده است اما فیلم «ضابط» بر همان الگو پیش می‌رود. الگوی کار به این صورت است که ۲ نفر سوار یک ماشین هستند و تمام ماجرا در داخل ماشین اتفاق می‌افتد. در این فیلم، بحث شب اهمیت بسیار زیادی دارد. شب، در واقع خود به نوعی یک کاراکتر است؛ شب و شب‌های شهر که می‌توانند به‌ویژه برای زنان، که به هر حال بی‌دفاع‌تر هستند، بسیار تهدیدکننده باشند. این می‌تواند کابوس هر زنی باشد که شبی بیرون از شهر، در محله‌ای خلوت یا کنار جاده، ناگهان مجبور شود برای فرار از دست یک ماشین دیگر، خودرویی را متوقف کند و همین تهدیدها او را وادار کند که سوار یک ماشین غریبه شود.

شرکا ادامه داد: من این فیلم را چندان زنانه نمی‌بینم؛ بلکه برعکس، آن را بسیار مردانه می‌دانم. نه از این جهت که دغدغه زنانه ندارد، بلکه با وجود اینکه شخصیت‌های اصلی که تقریباً دو سوم فیلم را تشکیل می‌دهند زن هستند فکر می‌کنم تصویری که از زن در این فیلم ارائه می‌شود، در نهایت دافعه‌برانگیز است. وقتی این زن‌ها را می‌بینیم، با ۲ زن پرخاشگر، عصبی و هیجانی مواجه هستیم که نمی‌توانند رفتارهای خود را مدیریت کنند و مدام فریب می‌خورند. این ویژگی‌ها بیشتر به چشم می‌آید تا اینکه آنها را زنانی ببینیم که واقعاً آسیب‌دیده، قربانی و نیازمند حمایت هستند. این جنبه برای من برجسته‌تر است و روی ایجاد نشدن حس همدلی با زنان ‌قصه تاثیر می‌گذارد.

وی با اشاره به اینکه جمله «این فیلم واقعیت جامعه است» دیگر به‌تنهایی برای دفاع از یک فیلم کافی نیست، گفت: معمولاً وقتی فیلم‌های اجتماعی، از جمله همین فیلم، مورد نقد قرار می‌گیرند، گفته می‌شود که این اتفاق‌ها در جامعه واقعاً رخ می‌دهد، این آدم‌ها واقعی‌اند و این کنش‌ها و واکنش‌ها نیز واقعی هستند. بله، واقعیت همین است؛ اما واقعیت را می‌توان از زاویه‌های متفاوت روایت کرد. منِ زن ممکن است آن را به یک شکل تعریف کنم و یک مرد به شکلی دیگر.

در پایان این نشست مخاطبان سوالات خود را از مهمانان پرسیدند و رضا سخایی کارگردان فیلم با یادی از رضا داودنژاد بازیگر فقید سینما و تلویزیون، نمایش این فیلم را به او تقدیم کرد.